Obesitaszorg bij kinderen is complex en het zorgaanbod verschilt sterkt per gemeente. Tegelijkertijd is het vakgebied gelukkig volop in ontwikkeling en worden er belangrijke stappen gezet, bijvoorbeeld met de inzet van centrale zorgverleners. In deze sessie tijdens het Nationaal Obesitas Congres 2026 namen huisarts Marc Huls en kinderarts-fellow endocrinologie Joeri Vliegenthart de deelnemers middels casuïstiek mee langs de nieuwste inzichten rondom overgewicht en obesitas bij kinderen. Daarbij stond de vragenlijst www.checkoorzakenovergewicht.nl (COO) centraal, een hulpmiddel dat zorgverleners ondersteunt bij het systematisch in kaart brengen van mogelijke oorzaken van overgewicht.
De COO-tool helpt zorgverleners bij het beantwoorden van drie belangrijke vragen:
- Wat zijn mogelijke oorzaken van het overgewicht?
- In welke mate heeft het kind hier last van, zowel wat betreft obesitas gerelateerde complicaties als psychosociale gevolgen?
- Welke behandeling is passend?
Bij de ontwikkeling van de tool is rekening gehouden met leeftijdsspecifieke richtlijnen, beweegnormen en prevalenties van onderliggende aandoeningen of medicatiegebruik. Kinderen zijn immers geen kleine volwassenen: (lengte)groei, ontwikkeling en puberteit spelen bij hen een cruciale rol. Daarom zijn er verschillende versies ontwikkeld voor kinderen van 1-3 jaar, 4-12 jaar en 12-18 jaar.
Het invullen van de vragenlijst door kinderen en/of ouder(s) duurt ongeveer 20-25 minuten. Aan de hand van verschillende vragen worden rode vlaggen voor mogelijke onderliggende aandoeningen of gevolgen in kaart gebracht. Denk hierbij aan genetische vormen van obesitas, hormonale oorzaken, gewicht verhogende medicatie of psychosociale stress. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan slaap, eetgedrag, beweeggedrag en mentale gezondheid. Aan het einde genereert de tool een samenvatting van al deze verschillende domeinen, met daarbij concrete adviezen voor zowel patiënt als zorgverlener.
Een belangrijke ontwikkeling in het denken over overgewicht bij kinderen is de verschuiving van een focus op BMI naar het Gewichtsgerelateerd Gezondheidsrisico (GGR). Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het gewicht zelf, maar vooral naar de gezondheidseffecten van het overgewicht. De COO-vragenlijst kan helpen om dit risico beter in kaart te brengen. In de toekomst wordt de tool aangevuld met een follow-upvragenlijst, zodat ook het beloop en de voortgang beter gemonitord kunnen worden.
Wanneer kinderen en/of hun ouder(s) de vragenlijst voorafgaand aan het consult invullen, kan de consulttijd efficiënter worden benut. Daarnaast is de vragenlijst bruikbaar voor verschillende zorgverleners die betrokken zijn bij de zorg voor kinderen met overgewicht of obesitas en is deze niet beperkt tot bijvoorbeeld de huisartsenpraktijk of het ziekenhuis. Daarmee vormt de COO-tool een praktisch hulpmiddel om de zorg voor kinderen met overgewicht beter te structureren en samenwerking tussen verschillende zorgverleners te ondersteunen.
E.P.L. (Eline) van der Walle
Arts-onderzoeker
Kinderendocrinologie | Centrum Gezond Gewicht
Erasmus MC, Rotterdam
